یادداشت روز
مصاحبه رئیس پژوهشکده ابنیه و بافت‌های تاریخی با روزنامه قدس با موضوع سوانح و آثار تاریخی در تاریخ98/5/7 به چاپ رسید

آنچه گذشتگان برای پیشگیری از تخریب بناهای تاریخی کرده‌اند

به دلیل ارزش آثار و بناهای تاریخی برای کشور، حفظ و حفاظت از آن‌ها باید در اولویت همه نهادها و آحاد مردم باشد. اینکه در کشور، هر دستگاه و یا سازمان مشخص را به طور ویژه مسئول حفاظت بخشی از این آثار قرار داده‌ایم به دلیل آن است که مدیریت بهتری در خصوص آن انجام شود، اما در واقع حفظ آثار و بناهای تاریخی وظیفه تک تک مردم است و همه ما در برار نگهداری از این آثار مسئول هستیم.

در مورد حوادث مختلفی که بر یک اثر تاریخی مترتب است باید گفت، باتوجه به اینکه کشور ما در موقعیت جغرافیایی خاصی قرار دارد، علاوه بر زلزله‌خیز بودن و خشکسالی‌ها، باران‌های موسمی و سیلاب‌های ناشی از آن، آسیب‌هایی تمامی بناها از جمله ابنیه و آثار تاریخی را تهدید می‌کند و از آنجا که این آثار تاریخی سرمایه‌های ملی ما محسوب می‌شوند، ضرورت حفاظت از آن‌ها چند برار اهمیت می‌یابد.

سیل و زلزله از جمله سوانحی هستند که عوامل طبیعی در آن دخیل است و فقط می‌توان در صورت پیش‌بینی به موقع، تمهیداتی را اندیشید که میزان خسارت‌های ناشی از آن را کاهش دهد، اما با توجه به دو حادثه آتش‌سوزی که در بخشی از بازار بزرگ تبریز و شمال غربی میدان حسن‌آباد رخ داد، می‌توان دریافت از نقش مداخلات انسانی در تخریب بناهای تاریخی غافل بوده‌ایم در حالی که این رخداد در مقایسه با حوادث طبیعی، قابل پیشگیری است و بی‌توجهی به ایمن‌سازی بناهای تاریخی از سوی همه به ویژه سازمان آتش‌نشانی و میراث فرهنگی در کشور واقعیتی تلخ است. آتش‌سوزی در بناهای تاریخی از حساسیت زیادی برخوردار است؛ چرا که ممکن است نتوان برخی از روش‌هایی را که در زمان اطفای حریق به صورت استاندارد برای سایر بناها به کار گرفته می‌شود، در مورد بناهای تاریخی اعمال کرد. به عنوان مثال بیشتر مواقع برای اطفای حریق از آب استفاده می‌شود در حالی که استفاده از آب برای خاموش کردن آتش در برخی بناهای تاریخی- بناهای خشتی- موجب تخریب آن‌ها می‌شود و قابل جبران نیست، اما اگر از قبل مطالعاتی در خصوص بناهای تاریخی انجام شده باشد، می‌توان دریافت در هر بنای تاریخی امکان چه کاربری‌هایی وجود دارد، چه موادی نباید در بنای تاریخی موردنظر قرار گیرد و یا در صورت بروز حادثه- با توجه به مصالح استفاده شده در ساخت آن چگونه باید با آن مقابله و از آسیب رسیدن به بنای مورد نظر پیشگیری کرد.

 بنابراین نحوه مدیریت و هماهنگی سازمان‌های میراث‌فرهنگی و آتش‌نشانی در تجهیز بناهای تاریخی به منظور پیشگیری از وقوع آتش‌سوزی و حتی مقابله با آن در صورت وقوع، بسیار حائز اهمیت است و باید از قبل پیش‌بینی شده باشد، ضمن آنکه لازم است با تعامل سازمان میراث‌فرهنگی و آتش‌نشانی، تجهیزات ایستگاه‌های آتش‌نشانی‌ای که در جوار، نزدیکی و یا منطقه‌ای که بناهای تاریخی قرار دارند، تخصصی‌تر از تجهیزات سایر ایستگاه‌ها و متناسب با شرایط سازه تاریخی باشد و آتش‌نشان‌ها نسبت به محل‌های ورودی و خروجی بناهای تاریخی پیش از بروز، اشراف داشته باشند تا در صورت وقوع هرگونه حادثه‌ای به ویژه آتش‌سوزی بتوانند در کوتاه‌ترین زمان ممکن آن را مهار کنند.

بنابراین باید بپذیریم خطراتی نظیر سیل، زلزله و آتش‌سوزی همیشه وجود داشته و به طور حتم سازندگان اولیه این بناها تمهیداتی را برای مقاوم‌‌سازی بنا در برابر سوانح مختلف در نظر گرفته‌اند و لازم است با انجام تحقیقات در مورد هر یک از بناها، دریابیم پیشینیان ما از چه روش‌هایی برای مقاوم‌سازی و پیشگیری از تخریب این بناها استفاده می‌کرده‌اند.

همچنین برگزاری مانورهای آزمایشی اطفای حریق با مشارکت دستگاه‌های مختلف در بناها و مجموعه‌های تاریخی، می‌تواند مشکلات و کمبودهای زمان حادثه را پیش‌بینی کند. از طرفی توجه به پایش ویژه و مستمر در این آثار توسط سازمان آتش‌نشانی، گام مؤثری برای برطرف کردن نواقص و آسیب‌های احتمالی در این خصوص خواهد بود.

 
امتیاز دهی
 
 

All right reserved for the Research Institute and Cultural Heritage and Tourism © 2015

مجری سایت : شرکت سیگما