بنیان گذار همایش

بی‌شک دکتر عبدالرسول وطن دوست را می‌توان بانی بسیاری از اتفاقات و رخدادهای زیربنایی و اساسی در حوزه حفاظت از میراث فرهنگی منقول دانست. ایشان با دورنگری، پشتکار، فراست و همه جانبه نگری مثال‌زدنی، باعث به بار نشستن فعالیت‌های بسیاری در این زمینه بوده‌اند. اندیشه برگزاری همایش مرمت، شاید یکی از مهم‌ترین و قابل توجه‌ترین این اقدامات باشد.
وی که متولد 1326 است، مدرک کارشناسی خود را در رشته شیمی از دانشگاه تهران (1348) دریافت نمود و کار خود را با حضور در کارگاه مرمت مرکز باستان‌شناسی ایران آغاز کرد. مدتی بعد برای ادامه تحصیل راهی انگلستان شد و دکترای حفاظت و مرمت خود را از دانشگاه لندن در سال 1357 دریافت کرد. از همان ابتدای حضور در کارگاه مرمت مرکز باستان‌شناسی، با درک عمیق از نیازها و ترسیم دورنمایی ایده‌آل برای حرفه حفاظت و مرمت آثار منقول در ایران به‌عنوان علمی میان بخشی، نقشی محوری را در رشد و بالندگی تخصص حفاظت و مرمت آثار تاریخی فرهنگی کشور در عرصه‌های مختلف آموزشی، اجرایی و پژوهشی ایفاء نمود. شکل‌گیری آزمایشگاه تحقیقات مرکزی سازمان میراث فرهنگی کشور و تبدیل آن در سال‌های بعد به مرکز تحقیقات حفاظت و مرمت که هسته اولیه پژوهشکده فعلی به شمار می‌رود، همگی مدیون تلاش‌های بی‌وقفه و ادراک کامل وی از اهمیت و ماهیت این رشته است. نقش مؤثر وی تنها در فعالیت‌های اجرایی و سازمانی او در این رشته خلاصه نشده و توانایی‌های شخصیتی و قابلیت‌های علمی و اجرایی وی باعث شد تا دامنه فعالیت‌هایش در سطوح مختلف منطقه‌ای و بین‌المللی نیز گسترده شود و علاوه بر تمامی فعالیت‌های تخصصی به اتکاء آشنایی کامل با جامعه بین‌المللی میراث فرهنگی و موقعیت شناخته شده‌اش در این جامعه تا پیش از تشکیل سازمان جدید میراث فرهنگی و گردشگری، مسئولیت روابط بین‌الملل سازمان میراث فرهنگی کشور (سابق) را نیز عهده‌دار باشد. او یکی از کارشناسان برجسته یونسکو در زمینه حفاظت و مرمت آثار تاریخی فرهنگی منطقه بوده و در کمیته‌های مختلف بین‌المللی و منطقه‌ای، از جمله شورای بین‌المللی فرسودگی زیست محیطی میراث فرهنگی (‌به‌عنوان قائم مقام)، دفتر همکاری‌های منطقه‌ای آسیای میانه و باختری در حفاظت و مرمت میراث فرهنگی (‌هماهنگ کننده)، مجمع ایکروم (‌رییس مجمع از 2001 تا 2003)، کمیته نجات‌بخشی میراث فرهنگی افغانستان، کمیته بین‌المللی نجات بخشی میراث فرهنگی عراق، گروه برنامه‌ریزی یونسکو برای میراث فرهنگی العین امارات و کمیته اجرایی بین‌المللی تأسیس موزه نوبه در اسوان و موزه ملی تمدن مصر در قاهره عضویت دارد. به علاوه دکتر وطن دوست در از سر گیری مجدد روند ثبت میراث ایران در فهرست میراث جهانی یونسکو که از پس از انقلاب اسلامی متوقف مانده بود، مؤثر بوده و در مقام مسئول دفتر ثبت میراث جهانی سازمان میراث فرهنگی کشور و به‌عنوان عضو هیئت‌های اعزامی به جلسات ثبت میراث جهانی یونسکو، در به ثبت رسیدن تمامی آثاری که از سال 1382 به بعد از سوی ایران به این فهرست اضافه شده‌اند، نقشی کلیدی داشته است. حوزه تخصصی فعالیت‌های ایشان تنها به عرصه حفاظت از اشیاء موزه‌ای خلاصه نمی‌شود و با نقشی که در شکل گیری پایگاه‌های پژوهشی بین‌المللی در چغازنبیل، بم و تخت سلیمان داشت در حفاظت از آثار و بقایای معماری نیز اثبات نمود که رکنی کارآمد و توانمند در این زمینه نیز هست. همپای توانایی‌های اجرایی و مدیریتی، شخصیت علمی شناخته شده وی باعث شده تا در عرصه‌های علمی و آموزشی نیز حضوری فعال و چشمگیر داشته و به‌عنوان یکی از موسسین و پدید‌آورندگان برنامه آموزش دانشگاهی حفاظت و مرمت، از سال 1355 تا کنون شناخته شود. بسیاری از دانش آموختگان رشته حفاظت و مرمت و کارشناسان قابل و شناخته شده فعلی مدیون آموزش و تربیت او هستند. چغازنبیل و بم و تخت سلیمان و میراث جهانی از آن جمله است. دکتر وطن دوست حتی پس از بازنشستگی دست از فعالیت برنداشته و در عرصه‌های جدیدی فعالیت‌های آموزشی و اجرایی خود را در سطوح ملی و بین‌المللی دنبال می‌کنند. از سال 1375 و با درک ضرورت و نیاز به گردآمدن و نمایش توان علمی و اجرایی کشور، ایشان ایده‌ی برگزاری یک همایش تخصصی به صورت ادواری و منظم را مطرح نمود و با همکاری دانشکده پردیس اصفهان (دانشگاه هنر اصفهان فعلی) و دانشگاه هنر به این اندیشه جامه عمل پوشانید و در طول 10 سال با تمامی تنگناها و محدودیت‌ها‌، باعث و بانی برگزاری هشت دوره موفقیت‌آمیز همایش حفاظت و مرمت اشیاء تاریخی – فرهنگی و تزیینات وابسته به معماری بود و حامی معنوی دوره‌های بعدی‌.
با اعتقاد به اینکه مرمت آثار تاریخی فرهنگی در شکلی که امروزه ما آن را می‌شناسیم، تنها حرفه‌ای برای امرار معاش یا ارضای کنجکاوی‌های ذهنی نیست بلکه همتی والا است برای شرکت در عرصه کارزار بزرگ فرهنگی دنیای معاصر و آینده که باید با نهایت آمادگی و تمامی توان در آن حضور یافت، در خبرنامه نخستین همایش سالانه حفاظت و مرمت آثار تاریخی فرهنگی، دکتر وطن دوست در پاسخ به اهداف و ضرورت‌هایی که موجب شکل‌گیری این همایش بود چنین می‌گوید: «از 25 سال پیش به این طرف و از سوی مراکزی که ذکر آن‌ها رفت فارغ‌التحصیلانی وارد بازار کار مرمت شده‌اند و مؤسساتی هم تشکیل شده است و امروز وقت آن رسیده که این کارشناسان به تبادل اندیشه بپردازند و برای انتقال دانش و تجربه مثل هر رشته دیگری به برپایی سمینارها و همایش‌ها نیاز احساس می‌شود.» به علاوه وی همایش را مجالی برای شکل‌گیری کانونی جهت تثبیت هویت حرفه‌ای رشته‌ی جوان حفاظت و مرمت معرفی می‌کند که می‌تواند با تلاش در تعیین خط مشی کلی و مبتنی بر اصول علمی این رشته، پاسخگوی حساسیت‌های مطرح در امر حفاظت از میراث فرهنگی باشد.
همایش مرمت از نظر دکتر وطن‌دوست به‌عنوان یکی از چند ابزار لازم برای شکل‌گیری ساختار جامعه حفاظتگران ایرانی و تقویت نظام گردش دانش در بین اعضای آن است که می‌تواند موجب حفظ پویایی و سرزندگی این حوزه شود.
دکتر وطن‌دوست هدف از شرکت در همایش‌های مرمت را، چیزی فراتر از صرفاٌ ارایه و یا استماع یک مقاله می‌داند، چرا که رسانه‌های دیگری نیز برای این کار می‌توانند مورد استفاده قرار گیرد. در واقع وی حضور شرکت‌کنندگان در همایش‌های مرمت را با هدف ملاقات و تبادل نظر رودرروی شرکت‌کنندگان و متخصصان و آشنایی چهره‌های باسابقه‌تر و جوانان این رشته با یکدیگر می‌دانست که می‌تواند موجب تقویت شبکه‌ی حرفه‌ای و فراهم ساختن موقعیت‌های جدید همکاری شود.
با وفاداری به این اعتقاد و پایبندی به حفظ و تقویت شالوده‌های زیربنایی که جامعه حفاظت و مرمت آثار تاریخی فرهنگی برای رشد و بالندگی خود به آن نیاز دارد، حتی پس از بازنشستگی ایشان، برگزار‌کنندگان علیرغم موانع و محدودیت‌های پیش رو، تمامی تلاش خود را برای حفظ استمرار روند برگزاری همایش مرمت نمودند تا هر همایش‌، ادای احترامی باشد به ایده‌ی اولیه، بنیان‌گذار آن و در نهایت میراث فرهنگی ملی کشور.
All right reserved for the Research Institute and Cultural Heritage and Tourism © 2015

مجری سایت : شرکت سیگما